گزارشی از میزگرد مجازی نخبگان شهر: تکلیف مشهد و توسعه شهری مشخص نیست!

توسعه شهری یک مفهوم جهانی است که در دنیا مورد توجه تحلیل گران و برنامه ریزان شهری می باشد. این مفهوم با گذشته زمان تکمیل تر شد و “توسعه پایدار شهری” طرح شد زیرا توجه به آیندگان امری است مهم و متاسفانه شهرهای امروزه در از بین بردن منابع نقش مهمی دارند.

 به هر حال توسعه شهری در دنیا با شاخص هایی همچون محیط زیست، عمران و ساخت و ساز، فرهنگ شهروندی، اقتصادی، حمل و نقل و … طرح می شود.

در یک نگاه بومی در سال های گذشته همواره موضوع چگونگوی وضعیت مشهد نسبت به این شاخص ها مطرح بوده است و اینکه بدانیم شهر مشهد به چه میزان از توسعه یافتگی رسیده است و آیا این توسعه متوازن است یا نامتوازن؟ آن طور که برخی از دوستان به ویژه مدیران سابق مدیریت شهری بیان می کردند توسعه امروز مشهد توسعه ای بادکنکی و کاریکاتوری است زیرا به بخشی توجه بیشتر می شود و به بخشی توجه کمتر که البته نظری در مقابل وجود دارد که اساسا فلش توسعه را به سمت دیگری متصور هستند و گاها آنچه که تیم سابق از آن به عنوان توسعه یافتگی یاد می کنند را نه تنها توسعه نمی دانند بلکه باعث عقب ماندگی نیز می پندارند.

لذا بررسی این مباحث ما را بر آن داشت تا دومین نشست گفت و گوی تلگرامی گروه مشهد تریبون را به این موضوع اختصاص دهیم که چندین نفر از کارشناسان، مدیران و صاحب نظران این عرصه در بحث حضور جدی داشتند.

شرکت کنندگان در بحث:

سعید اکبریان: مشاور و رئیس گروه نظارت بر حمل و نقل معاونت حمل و نقل و تراقیک شهرداری مشهد

جاوید کیانی: قائم مقام سابق اداره روابط عمومی و امور بین الملل شهرداری مشهد

سعید شعرباف تبریزی: رییس دبیرخانه شورای راهبری پیوست فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد

محمد جواد مشیری: کارشناس ارشد مدیریت فرهنگی و از پرسنل معاونت برنامه ریزی شهرداری مشهد

نوید فلاحت: گرافیست و خالق چند المان شهری در مشهد

علی یزدانی: فعال رسانه ای و پژوهشگر

کیانی: عدم توسعه متوازن ادعا نیست و واقعیت است، دوستانی که میفرمایند مصداقی بحث شود فعلا به این یک مورد پاسخ بدهند تا موارد دیگر یک به یک عرض شود. به عنوان مثال دوستان ذینفع بفرمایند در این مدت اخیر در حوزه فنی عمران آقایان چه اقدام مثبتی در شهر انجام داده اند؟ در توسعه زیرساخت ها نام یک خیابان یا بلواری را که از ابتدا طراحی وسپس ساخته اند را بگویند تا بدانیم چه کاری شده است. کدام روگذر یا زیر گذر را طراحی وساختند؟  یک پل جانباز بوده که بیش از٨٠ درصد پروژه دردوره پیش بوده و دوستان تقریبا زحمت افتتاح آن را کشیدند! کدام بلوار، خیابان ،پل، زیر گذر وغیره را طراحی وساختند که ما خبر نداریم؟ در خصوص کالها ومسیل ها چه اقدام شایسته ای رو انجام دادند که ما بی اطلاعیم؟ هرچی بوده در دوره پیش بوده که بیش از ٣٠٠ نقطه کور دراین خصوص در دوره پیش طراحی وآماده سازی وبه بهره برداری رسید. منظور از توسعه متوازن یعنی توسعه درتمامی بخشها حالا آقایان ذینفع این موارد را توضیح بدهند تا دیگر ابهامات وارده بیان شود.

شعرباف: بد نیست اول تکلیف خود را با دو مفهوم توسعه و توازن مشخص فرمایید. منظور تعریف لغوی نیست، بلکه معنایی است که از این واژه ها پیش فرض گرفته اید. اگر می گوییم مثلا در بخش عمران توسعه مورد نیاز است یعنی تعداد پروژه باید بالا برود؟ یا مثلا سطح تملکات یا درآمدهای کسب شده یا …. الان می خواهیم ببینیم توسعه فرهنگی داریم یا نه، ملاکش چیست؟ نفرساعت کار فرهنگی، تعداد فرهنگسراها یا … در حوزه اقتصادی، میزان عددی سرمایه گذاریها است، تعداد قراردادها با بخش خصوصی؟ بگذارید یک مثال ملموس بزنم. در بافت اطراف حرم، جناب پژمان نزدیک یک میلیون متر مربع از بافت را بازسازی کردند و جناب مرتضوی به هر دلیلی که الان مهم نیست، خیلی کمتر از این بافت را تملک و بازسازی نموده اند، خوب با تعریف توسعه فنی شما، کدام توسعه یافته تر است و قس علی هذا، پس ابتدا تکلیفمان را با مفهوم توسعه و معنای مثبت آن باید روشن کنیم و اگر نه بحث به جایی نخواهد رسید. در باب توازن هم همین قصه هست که اگر لازم شد عرض خواهم کرد.

کیانی: منظور ما توسعه  برمبنای سند ایرانی اسلامی پیشرفت مطابق رهنمودهای رهبری کشور است.

شعرباف: اتفاقا در همین مثال شما، مصاحبه مفصلی تقریبا یکسال پیش با جناب کاظمی معاون خدمات شهری و رییس سابق سازمان عمران داشتم و آقایان با ذکر آمار مدعی بودند که تعداد پروژه ها و حجم مالی آنها در مقایسه با گذشته علیرغم رکود اتفاقا بسیار بیشتر شده لذا حرف بنده به آقایان این بود که این حجم بیشتر به معنای توسعه دقیق و درست شهری هست یا نه؟

کیانی: بنده در خصوص حوزه فنی عمران عرضی داشتم که تمایل دارم پاسخ دوستان را بدانم. قطعا در خصوص عملکرد در سایر مباحث عرایض دیگری را دارم.

شعرباف: اینها که کلی گویی است همه مدیران این مملکت از بالا و پایین مدعی اند دارند طبق سند ایرانی اسلامی عمل می کنند، شاخص دقیق چیست؟

کیانی: مصداق توسعه همه جانبست که دوستان در تمامی بخشها باید الان پاسخگوی عملکرد خود باشند نه اینکه همه سیاه یا سفید دیده شود.

شعرباف: از متن شما برداشت می کنم، دنبال تعداد طرحهای عمرانی هستید که هم طراحی، هم ساخت و هم افتتاح آن در این دوره صورت گرفته باشد…عرض بنده این بود که در این مصداق خاص، آقایان مدیر یکسال پیش مدعی بودند تعداد این طرحها در دوران رکود حاکم، بسیار افزایش یافته است (رجوع کنید به مصاحبه تفصیلی شهرآرا با آقای مهندس حسینی سازمان عمران و کاظمی خدمات شهری)، خوب ثم ماذا؟ آن وقت شما دیگر سوالی از آقایان نخواهید داشت و شبهه شما حل خواهد شد؟ به نظرم موضوع خیلی دقیقتر از این باید باشد واگر نه با دو تا آمار تعداد پروژه، کل موضوع توسعه متوازن حل خواهد شد و ثابت می شود ما خیلی هم توسعه متوازنی داریم. از قبل هم توسعه تر یافته هم متوازن تر! قبلا در مناظره تفصیلی با جناب حامد مقدم، این نکته را با ذکر مثال شرح داده ام. توسعه یک عدد اسکالر (به قول آقایان مهندسی) نیست که عدد بزرگتر نشان دهنده عملکرد مناسب تر باشد. توسعه یک بردار است که غیر از اندازه، جهت هم دارد.  تا زمانی که جهت بردار توسعه مطلوب را در هر یک از بخشهای مدیریت شهری و حتی کشوری، مشخص نکنیم و یا به یک وفاق نسبی برای آن نرسیم، بحث در مورد اندازه حرکت ها هر چند هم دقیق، علمی و مبتنی بر آمار باشد (که متاسفانه بحثهای ما همین قدر هم علمی نیست اغلب) باز هم نمی تواند قضاوت درستی را به ما بدهد، اگر من مثلا دهها میلیارد خرج عمرانی کرده باشم در برخی مناطق، مثلا سه برابر دوره قبل، اما در مناطقی که باید خرج می کردیم نبوده است، هر قدر هم که عدد زیاد شده باشد نه تنها سودی ندارد که اتفاقا ضرر جدی هم به توسعه متوازن شهر وارد کرده است، چرا که حرکت سریع در یک جهت زاویه دار، ما را از هدف اصلی دور کرده است. مصادیق بسیاز زیادی از این مفهوم در مشهد داشته و داریم که قابل ذکر است، از مدل بازسازی بافت های فرسوده حرم و آبکوه و وکیل آباد تا ساخت پارک های وسیع و ابرسرمایه دارانی چون اقای ثابت که با همین نگاههای عددی و کمی دارند مشهد را از توسعه متوازن خود خارج می کنند.

کیانی: از جناب شعرباف به خاطر پاسخگویی سپاس گذارم و تقاضا دارم بفرمایند پس چرا در حوزه قطار شهری رکود نبوده آیا این همه بزرگنمایی وتهمتی که برخی دوستان وارد می کنند جنبه خاصی دارد؟البته بنده زحمات دوستان را در دوره فعلی نادیده نمی گیرم اما بحث ما گذشته نیست عملکرد حال حاضر است که مردم شاهد و ناظر آن هستند.

مشیری: عدم توجه به حاشیه شهر در گذشته ایا منافی توسعه نیست؟ عدم توجه به حاشیه شهر ناخواسته اثر منفی در توسعه مرکز و میانه شهر دارد. برنامه های توسعه ای می  بایست در مناطق و محیط های مختلف به یک میزان رشد کنند. همینکه از بالای بالای شهر به پایین پایین شهر خط دو طراحی شده،  نشانگر توسعه متوازن است و اگر اشتباه عرض می کنم بزرگوارم تصحیح نمایند.

نوید فلاحت: ابتدا از دوستان می پرسم که توسعه یعنی چه ؟ تعریف دوستان از توسعه چیست ؟ شاخص های اندازه گیری توسعه چیست؟ چه چیزی را باید منسجم کرد توسعه حاصل شود؟ تحولات  در شهرهای جهان بر اساس ۱۰ شاخص سرمایه انسانی، یکپارچگی اجتماعی، اقتصاد، مدیریت عمومی، حکمرانی، محیط ‌زیست، حمل‌ونقل، برنامه‌ریزی شهری، توسعه بین‌المللی و فنّاوری اندازه گیری میشود . ما در مشهد شاخص توسعه مان ساخت و ساز است . اگر دقت کنید بخش اعظم شاخص های توسعه شهری مربوط به علوم انسانی ، مدیریت و زیرساخت های فرهنگی است و این چیزی است که در مشهد تعریفی اشتباه داشته است.

شاخص سرمایه انسانی مشهد سهم افراد با تحصیلات دبیرستان به بالا از کل جمعیت، تعداد مدارس تجارت (Business School)، تعداد دانشجویان خارجی، تعداد دانشگاه‌ها، تعداد موزه‌ها و گالری‌ها، میزان هزینه‌کرد در بخش تفریحات و فراغت به‌جز بخش بودجه مراکز تفریحی که در آن شهرداری با وزارت ارشاد و سازمان جوانان و … همکار است، سایر حوزه‌ها خارج از حیطه اختیار شهرداری است. این یعنی اینکه یکپارچگی مدیریت منابع در مشهد وجود ندارد. شاخص یکپارچگی اجتماعی در مشهد اندازه‌گیرنده میزان نابرابری (ضریب جینی)، نرخ مرگ‌ومیر، شاخص سلامت، نرخ بیکاری، سهم مسکن از درآمد و نسبت زنان شاغل در مدیریت عمومی نسبت به کل افراد شاغل در جامعه است. این شاخص نشان‌دهنده حوزه‌ای است که شهرهای جهان در کل نیازمند تقویت بیشتر آن هستند. به‌جز مورد سهم مسکن که شهرداری به‌صورت غیرمستقیم بر آن اثرگذار است و نیز مورد اشتغال زنان که شهرداری در جذب این گروه می‌تواند مداخله داشته باشد، سایر موارد مربوط به شاخص‌های عمومی اقتصاد می‌شود که وابسته به تصمیمات دولت است. عملا شهرداری ها در مشهد مجری بخشی از سیاست ها هست و تنها در بخش توسعه زیر ساخت های حمل و نقل (درون شهری آنهم) و ساخت و ساز های شهری نقش آفرین است. حال آنکه ما به هر بهانه ای اعم از رویداد های ورزشی ، ملی و بین المللی دنبال دیدن یک بنای جدید! سالن بزرگ یا گلکاری بیشتر هستیم . حتی در مورد رویداد های شهری هم نگاه شهرداران ، مدیران ادارات دولتی در کل جامعه هم نگاهی عمرانی است. مثل شاخص توسعه در رویداد مشهد ۲۰۱۷ به عنوان مثال به تعداد پل ها و جاده ها و … بر میگردد احتمالا ! حال آنکه شهر موجود زنده ای با اندام بومی خود است، نه صرفا جداره هایی بی هویت که صرفا نیاز به ترمیم و یا بازساخت داشته باشد … در واقع یکی از شاخص های توسعه شهری شاخص توسعه روابط بین المللی ، فناوری و محیط زیست است.این شاخص ها علت هایی برای پدیدار شدن شرایط بهتر اقتصاد پایدار و بومی است.

توجه مان از تولید محتوا، فرهنگ و توسعه شاخص های انسانی پرت شده که نتیجه اش می شود انباشت تاورها و جرثغیل ها و پروژه های مرده و مدفون در شهر. با توجه به این امر بیش‌ازپیش لزوم شکل‌گیری یک نهاد یکپارچه مدیریت شهری با حدود اختیارات در سطح حکمرانی محلی را مشخص می‌سازد. امری که در صورت وقوع مانع از فرافکنی‌های مدیریتی و تخصیص اشتباه بودجه خواهد گردید. اینکه شهروندان، هنرمندان مستقل و زائرین شاهد پاسکاری “توپ تقصیر” و دیدن “تابلوهای افتخار” از سوی نهاد های مختلف باشند خوب نیست . مخاطبان مشهد وظیفه ای برای درک نا هماهنگی یا نبود طرحی جامع برای توسعه شهری ندارند. با توجه به این امر بیش‌ازپیش لزوم شکل‌گیری یک نهاد یکپارچه مدیریت شهری با حدود اختیارات در سطح حکمرانی محلی را مشخص می‌سازد. امری که در صورت وقوع مانع از فرافکنی‌های مدیریتی و تخصیص اشتباه بودجه خواهد گردید.

یزدانی: اولین معضل در شهر مشهد وجود مافیای زمین خواری از حدود دو دهه پیش است که باعث شده این شهر رشدی افقی داشته و همین موضوع سبب ارزشمندی زمین در اطراف شهر و توسعه روزافزون افقی مشهد شده است، تا زمانی که قوانین مدون و اجرایی در راستای بلندمرتبه سازی در مشهد ارائه و اجرا نشود، عملا توسعه شهری در مشهد با بن بستی بزرگ مواجه است.

شعرباف در پاسخ به یکی از اعضای گروه که آیا رشد و توسعه مشهد امروز کاریکاتوری است یا خیر: برای پاسخ دقیق به سوال شما، باید یک بررسی کامل (به صورت تحلیلی) روی اولویت های اصلی هر حوزه انجام شود و بر حسب میزان توجه به این اولویت ها، مفهوم توازن بررسی شود. اینکه به درستی مسیر توسعه حمل و نقل در مورد خطوط قطار شهری به سرعت در حال پیگیری است، قطعا چون مبتنی بر یک  نیاز واقعی و اولویت دار شهری است و به توسعه متوازن شهری کمک می کند.کاری ندارم که ممکن است در جزییات همین طرح هم حرفهایی داشته باشیم اما جهت مطلوبیت ذاتی دارد. در موضوعات محیط زیستی هم ظاهرا (بنا به مشاهدات می گویم و دقیق نیست) رشد و شتاب حرکت مطلوب است اما در مورد جهت گیری ها سوالات جدی وجود دارد. بیشترین نگرانی مربوط به نگاه هایی در شهرداری و شورا است که متاسفانه تنها با هدف کسب درآمد و احیانا محبوبیت های زودگذر سیاسی، هویت زیارتی شهر و مردم آن را فراموش و بر نگاه اقتصادی صرف خود، تاکید دارند.این بخش نامتوازن ترین بخش توسعه شهر مشهد است. بحث لفظی که نداریم، رشد کاریکاتوری با توجه به اولویت! یک پارادوکس است، چرا که اگر هر بخش از مدیریت شهری، با حداکثر سرعت خود در یک جهت صحیح و دارای مطلوبیت حرکت کند، قطعا کل مجموعه مدیریت شهری هم متوازن حرکت خواهد کرد و  دیگر قیافه کاریکاتور به خود نخواهد گرفت. برای اینکه مساله را بیخود درگیر الفاظ نکنیم یک مثال عینی می زنم.الان در  پارک صد هکتاری طرق در ورودی شهر مشهد یک سرمایه گذار به نام حسین ثابت با مشارکت معاونت اقتصادی طرحی را پیشنهاد داده که در خلال آن در یک بازه چند ساله، این فرد نزدیک ۱۰۰۰ میلیارد تومان در این پارک سرمایه گذاری خواهد کرد.خب از طرف دیگر، قبل از ورود این سرمایه گذار، این پارک صدهکتاری، دارای کاربری عمومی و یک طرح پارکی ویژه برای بازسازی و یهسازی بوده است که با ورود سرمایه گذار تا حد زیادی تحت تاثیر قرار گرفته و عملا از انتفاع خارج شده است. پس نگاه توسعه غیر متوازن و کمی گرا اینجا سریعا حکم می دهد که چون از این محل می شود برای شهر ۱۰۰۰ میلیارد سرمایه آورد و کلی با آب و تاب از میزان بالای مشارکت های اقتصادی سخن گفت و دهان بسیاری از منتقدان به کم بودن تعداد پروژه های مشارکت اقتصادی را بست، سریعا تمامی موانع را برای حضور این فرد در این مکان فراهم نماییم و حداقل مضایق را بر او تحمیل کنیم چون ممکن است ناراحت شود وبرود و شهر توسعه نیابد! اما نگاه توسعه متوازن، صورت مساله را حذف نمی کند و در گیر رشد سریع عددی در یک بخش خاص مثلا اقتصادی نمی شود، جهت توسعه را در نظر می گیرد، واقعیت های نیاز شهر، ماهیت زیارتی و فرهنگی شهر، نیاز شهر به پارک های با کاربری عمومی و دهها و صدها مساله دیگر…آن وقت ممکن است در نهایت پس از همه تحلیل ها، از خیر سرمایه گذار هم بگذرد به نفع مثلا افزایش فضای پارکی در مشهد، آنهم پارکی به ماهیت فرهنگی مناسب برای مشهد.این می شود توسعه متوازن و درست.

کیانی: پس برداشت بنده اگر اشتباه نکنم این است که چون رکود بوده  در حوزه فنی عمران طراحی واحداث خیابان یا بلوار یا روگذر وزیرگذ و یا مباحث زیرساختی ازجمله تلاش برای  جمع آوری آبهای سطحی و احداث کالها و مسیلها اقدام شایسته و برجسته ای نشده؟این برداشت بنده از توصیحات برخی از دوستان است.

شعرباف: از نکات بنده این روبرداشت کردید؟

کیانی: جسارتا برداشت بنده بوده اگر اشتباه متوجه شدم اصلاح فرمایید ممنون میشم.

علی یزدانی: اقداماتی هم که تاکنون انجام شده عملا وظایف شهرداریست و کار محیرالعقولی صورت نگرفته! اگر شهرداری زیرساختهای شهری را ایجاد نکنند پس چه ارگانی این کار را باید انجام دهد؟

اکبریان:  گام اول همان تعریف و تلقی از توسعه است. توسعه ایجاد بستری برای حفظ و ارتقای ارزشهای انسانی و حفظ منابع خدادادی است که باید با استفاده از ظرفیتهای موجود و بهره مندی از مشارکت مردم، آینده ای متعالی را پیش بینی نمود. بدیهی است همه جانبه بودن توسعه، بهره مندی از مشارکت مردم اجتماعی و اقتصادی، افزایش مسوولیت پذیری اجتماعی و اقتصادی از ارکان آن و الزامات تحقق آن است. گام دوم سطح توسعه است که از مقیاس بین المللی تا محلی(شهری) را شامل میشود. نمی شود توقع داشت یک شورا یا شهردار یک توسعه را به معنی همه جانبه محقق کند و به آن نقد وارد کرد یا تحسینش کرد… در پاسخ همه دوستان اگر هر توسعه ای منجر به افزایش رشد آگاهی، کرامت، رفاه، سلامت و سعادت جامعه نشود آن توسعه، توسعه نیست و این مهم ترین شرط است.

اکبریان در پاسخ به سوالی در مورد اینکه آیا خط ۲ مصداق توسعه است: خیر. نه تنها کار عمرانی است که اساسا ممکن است در جامعه ای مصداق توسعه هم نباشد. شاید پیاده روی و دوچرخه سواری بیشتر به توسعه یافتگی نزدیک باشد.

نوید فلاحت در پاسخ به همان سوال: بله هست. اما بحث چیز مهمتری است. شاید، شاید و شاید هر گروهی دنبال ثبت رکورد است و یا از منظر هر شهرداری ای یک چیز شاخص توسعه باشد. این اختلاف سلیقه ناشی از نبود ادبیات مشترک ، علم ناباوری و عدم مشارکت در باز آموزی است .

مشیری: روند توسعه در قالب یک سیستم پیوسته به هم امکان رشد دارد.این نیست که صرفا از یک دوره مدیریتی انتظار توسعه داشت. برنامه ای موفق است که مبتنی بر توجه به فعالیتهای شروع شده باشد و اتمام آنها در اولویت است نه شروع پروژه جدید.

زمانی که در یک دوره مدیریتی صرفا به یک بعد از توسعه توجه میشود و تاحدودی اون بعد اشباع شده، آیا استمرار برنامه های توسعه ای دنبال کردن همان روند توسعه است یا پرداختن به سایر مقوله هایی که مغفول مانده بود. یا به زبان بهتر پروژه هایی که پیشرفت قابل ملاحظه ای نداشته است. به نظر توجه به مترو و راه اندازی هر چه سریعتر آن باعث نمیشود در روند توسعه از کارهای غیر ضرور در برخی مناطق مثل زیرگذر و خیابان کاسته بشود. ایا توسعه زیر ساخت های حمل و نقل عمومی جزیی از توسعه فنی و عمرانی نیست؟

اکبریان :  به نظر شما وقتی تقاطع و کمربندی ساخته میشود و اجازه داده میشود برای اولویت سواره، و مردم بر شکم خود میفزایند و دود تناول میکنند و وقتشان در ترافیک به هدر میرود،  میتوان ادعا نمود پل یک مصداق توسعه یافتگی است؟!!!

و به همان نسبت،حمایت از سرمایه گذاران را مذموم نمیدانم و انها را مایه بدبختی جامعه نمیدانم. به شرطی که باعث اشتغال، توسعه روابط اجتماعی و افزایش تولید گردد هیچ منعی ندارد. حتی اگر برج افلاک باشد.

کیانی: تشکر؛ زحمات دوستان قابل تقدیر است اما در خصوص خط دو قطار شهری باید عرض کنم مهمترین وابتدایی ترین بخش آن تحصیل حریم بوده که دوستان در مدیریت فعلی درگیر تحصیل حریم آن نبودند ونیز خط اعتباری آنهم جهت خرید واگن ها که عامل بسیار مهمی بوده دراختیار دوستان قرار گرفته وحالا افزایش مبلغ قرارداد توسط پیمانکار محترم خود جای بحث دارد که درصورت لزوم ونیاز عرض خواهد شد.

شعرباف:  بنده، هیچ آمار دقیقی از تعداد و میزان پیشرفت ندارم، دوستان روابط عمومی باید بفرمایند، اما با یک نگاه کوتاه در اخبار، تعداد قابل توجهی پروژه فنی و عمرانی گزارش شده است.عرض کردم که مساله بنده و شما تعداد این طرح ها نیست لزوما با این وجود اگر نام دقیق می خواهید بنده اطلاعی ندارم.

علی ای حال ، ظاهرا خیلی  بحث چالشی در این مصداق وجود ندارد (معلوم می شود، خیلی از مخالفتها و تفاوت های رسانه ای ناشی از کلی گویی ها است و اگر نه وقتی موضوع دقیق می شود و مصداقی،  اگر انصاف وجود داشته باشد و نگاه علمی، خیلی از افراد یکسان فکر می کنند) از آنجا که دوستان  می خواهند یک تیتر مناسب هم برای این مطلب داشته باشند برای فردا به نظر بنده، عدم توازن اصلی در توسعه شهری فعلی، عدم توازن فکری و مبنایی میان بخشهای مختلف شهرداری و شورا است، عدم توازنی که بزرگترین ضربات را در دهه گذشته به شهر مشهد وارد کرده است. رسوخ عمیق تفکرات کاملا سرمایه محور و فنی نگر در سطوح مختلف شهرداری و شورای شهر باعث شده که عملا نگاه انسانی و مبتنی بر نگاه شبکه ای و سیستمی در عملکردها به فراموشی سپرده شود وبا همین نام زیبای تخصص، بسیاری از ضربات کاری به پیکر زنده شهر وارد شود.عدم توازن اصلی و واقعی در داخل عملکردها و مدیریت های میانی است و متاسفانه خیلی هم با جابجایی مدیران تغییری نیافته است.

شاید تا صبح برای این عدم توازن واقعی و عینی و صدمات آن می شود مصداق آورد.اما راه حل این عدم توازن بنیادی، بخشنامه و  دستورالعمل نیست، حتی انتخاب افراد ملتزم به نگاه های شبکه ای و انسانی به شهر (در مقابل نگاه تکنوکراتیک) خیلی مساله را حل نمی کند، تا زمانی که مطالبه گفتمانی و دقیق از سوی کسانی که عمیقا به این نگاه باور داشته باشند صورت نپذیرد.بگذارید برای آخرین بار مثالی بزنم…فرض کنید امروز بخواهیم دغدغه اقتصاد مقاومتی را در مدیریت شهری تا حدی توسعه دهیم (که قطعا به توسعه متوازن شهری هم منجر خواهد شد) و فرض کنید که شورای شهر و شهردار هم به اهمیت این امر واقف باشند و برای آن دستورالعمل طراحی کنند (که ظاهرا در این دوره همین گونه هم هست).خوب، کافی است؟ و کافی بوده است؟  همین ساده ترین مصداقش که منع خرید کالای خارجی در شرایطی که مشابه  ایرانی آن با کیفیت قابل قبول وجود دارد و منع تبلیغ کالای خارجی، چقدر در شهرداری عملی شده است؟ بد نیست یک اردو، دوستان را هماهنگ بفرمایید بصورت سر زده از لیست اموالی که تازه خریداری شده و مشابه ایرانی هم داشته است بازدید کنند تا بدانیم که عدم توازن های واقعی درون سیستمی چگونه حتی بدیهی ترین و واضح ترین اصول علمی و منطقی را نیز از بین خواهد برد.

کیانی: جناب مدیر محترم گروه عرض بنده این است دوستان گزارشی از عملکرد در حوزه های مختلف اعم از فنی عمران، حمل ونقل، خدمات شهری وتوسعه فضای سبز وغیره را اگر ارائه فرمایند آن وقت مردم فهیم بهترین قضاوت کنندگان هستند وآنجاست که مفهوم توسعه متوازن یا غیر متوازن برای دوستان مبین خواهد شد که واقعا همگان میتوانند قضاوت کنند که آیا سرعت توسعه همه جانبه در تمامی بخشها  بیشتر شده ویا خیر کندتر شده است.

یکی از اعضای گروه: پیشنهاد میدهم روابط ‌عمومی شهرداری گزارشی مبتنی بر نمودار و آمار در خصوص شاخص های توسعه و پیشرفت پروژه ها بدهد و البته شهرداری مشهد تعریف خودش را از توسعه بیان کند. یک گزارش هشت گانه از معاونت ها ارایه کنند عالی است نه در قالب نشست خبری که به حرف زدن بگذرد.

اکبریان :جسارتا باز عرض میکنم بیشتر بودن امار نشان دهنده توسعه یافتگی بیشتر نیست. البته اگر موضوع مقایسه و ارزیابی عملکرد مدیریت شهری باشد بله فرمایش شما صحیح است ولی ربطی به توسعه یافتگی الزاما ندارد. هرچند در مصادیق توسعه یافتگی در بعضی موارد پژمان بهتر عمل کرد و در برخی مرتضوی اما پیشنهادم بررسی چنین مسائلی  است.مثلا آیا مترو اساسا مصداق توسعه هست یا نه؟ توسعه فضای سبز شهری مصداق توسعه است یا محله ای؟ ساخت مسجد مصداق توسعه است یا کار فرهنگی؟ رشد فعالیتهای فرهنگی توسعه است یا رشد تشکلها؟ افزایش درآمد مصداق توسعه است یا افزایش مشارکت؟ ساخت پارکینگ مصداق توسعه است یا اجرای محدوده ترافیک؟ برون سپاری دفاتر مصداق توسعه است با تصدیگری؟ برج سازی مصداق توسعه است یا نوسازی بافت فرسوده؟ در همه اینها هر دو دوره شباهتها و تفاوتهایی دارند که باید اول اینها تحلیل شود بعد دید آمار بدرد میخورد یا خیر؟؟!! غالب عملکرد شهرداریها برپایه درآمد است. واقعیت این است چه بخواهیم و چه نخواهیم پایه درآمد همان درآمد ناپایدار است. حتی در همین دوره با این پیش فرض دوره گذشته درآمدها بیشتر بود البته شرایط ملی هم اثر گذار بود. لیکن بازهم دراین دوره، نگاههای غیرآزموده موجب افت درآمدهای کلان شد و زمان برد تا مجدد کمی به ریل برگردد.

ازاین رو به دلیل بالا بودن درآمد در دوره قبلی، قدرت مانور بیشتر بود. حجم پروژه ها بیشتر بود. در حاشیه شهر نیز کارهای اساسی صورت گرفت هرچند نه دراین دوره و نه دوره قبل به مردم و توانمندسازی آنها توجهی نشد. لیکن بی انصافی است که بگوییم دران دوره کاری برای حاشیه شهر نشد. در خصوص نگاه به زیارت، باید بپذیریم پژمان عزم جدی برای حل مساله ثامن داشت حتی از ۲۰ سال گذشته ولی نگاه به ثامن توسعه یافته نبود. آن زمان هم زائرسرای ارزان قیمت بود ولی  الان توجه بیشتر شده است. اابته فضای سرمایه گذاری سنگین تر شده و معلوم نیست این نگاه به نفع حوزه زیارت باشد.  نگاه به فرهنگ شهروندی از الان متکامل تر بود هرچند اکنون به ابعاد هویت دینی بیشتر توجه میشود. اابته بابد مراقبت کرد هرنوع حمایت مالی از فرهنگیها منجر به عدم مشارکت مردم نشود.

گفتنی است در پایان با گفت و گوی صورت گرفته پیشنهاد شد که جهت شفافیت امور روابط عمومی شهرداری مشهد گزارش هایی تفصیلی، مکتوب و دقیق همراه با جدول و آماری که نشان دهنده هزینه ها و زمان بندی پروژه ها باشد را برای افکار عمومی منتشر نماید. ضمن آنکه بازدید های شهری فعالین رسانه ای و شهری از پروژه های مشهد بسیار می تواند کمک کننده باشد که مقرر شد توسط یکی از معاونت ها بازدید از خط ۲ صورت بگیرد. البته باید مدیران شهری مشهد تکلیف خود را با تعریف توسعه مشخص نمایند و به علاوه کمیت، بردار آن را توصیف کنند تا مشخص گردد در زمینه های مختلف چه چیز را توسعه می دانند و چه چیز را در مقابل توسعه. به هر حال در دنیا شاخص های توسعه شهری موجود است و شهرها با آن مورد ارزیابی قرار می گیرند اما در شهر مشهد اختلاف نظر در خصوص تعریف و جهت توسعه وجود دارد و از طرفی آمار دقیقی در خصوص میزان رشد و توسعه شهری مشهد در سال های گذشته وجود ندارد که بتوان آن را با شهرهای دیگر دنیا مقایسه کرد.