وحید تفریحی: مردم می توانند داوران اصلی المان های نوروزی ۹۴ شهر مشهد باشند

استقبال از بهار ۹۴: نوروز سرد سال ۱۳۸۹ برای مردم مشهد گرمای خاصی داشت؛ روز اول فروردین ۸۹، مردم نوروز متفاوتی را در فضای شهری مشهد تجربه کردند و المان های نوروزی اولین حضور جدی در فضاسازی های شهری را کلید زد و به نمونه و الگویی برای سایر شهرهای کشور تبدیل شد. در آن روزها جمعی از هنرمندان شهرمان همه عزمشان را جزم کردند تا نوروز شهرشان زیباتر شود و در این زمینه از هیچ تلاشی دریغ نمی کردند. از همان سال این رویه هرسال ادامه یافت و گاه بهتر بود و گاه شرایط کمی و کیفی ضعیف تری داشت اما به هر روی حالا مردم شهرمان که یکی از قرارهای نوروزی شان را خاطره بازی با المان های استقبال از بهار تنظیم کرده اند و هنوز چند روزی مانده به نوروز در گوشه و کنار شهر به جست و جوی این نمادها می روند، به خوبی می توانند داور اصلی این جشنواره نوروزی در مشهد باشند.

حرف و حدیث های استقبال از بهار ۹۴: نوروز ۹۴ هم رسید و این رسم خجسته که چند سالی می شود در مشهد پایه ریزی شده است، خودش را برای خودنمایی در سال جدید آماده می کرد. هرچند در روزهای داوری و آماده سازی المان ها حرف و حدیث هایی درباره نوع داوری و گزینش آثار استقبال از بهار شنیده می شد و هنرمندان شرکت کننده در این زمینه انتقادهایی را مطرح کردند اما به هر روی همزمان با بهار ۹۴ اکران بیش از ۱۵۰ المان نوروزی در مشهد آغاز شد و مقابل دیدگان مردم، زائران و گردشگران نوروزی مشهد قرار گرفت.

عملکرد مسئولان استقبال از بهار در سال هایی که با توجه به شروع خوب و قابل قبول در سال های آغازین موجب بالارفتن توقع مردم و نخبگان از هنر شهری مشهد شده است، قطعا سخت و نیازمند افزایش کمیت ها و کیفیت هاست که در این باره امسال نیز تلاش هایی صورت گرفت.قطعا این تلاش ها هم از سوی مردم و هم از سوی افکار عمومی و نخبگان دیده شد و نتایج آن در بخشی از نظرات مردمی مشهود بود. مردمی که به داوران اصلی المان های نوروزی تبدیل شده اند و هر کدام با جزئیات به نقد و بررسی المان های نوروزی امسال می پرداختند.

بهتر از پارسال: امسال هم به رسم هر سال به سراغ مردم به عنوان داوران اصلی المان های نوروزی رفتیم و نظرات مختلف آن ها را درباره عملکرد استقبال از بهار ۹۴ جویا شدیم؛ غالب نظرات بر این نکته تاکید داشت که مردم به عملکرد و کلیت المان های نوروزی امسال نمره ای بهتر از سال گذشته داده اند هرچند درمقایسه با سال های قبل در مجموع نتیجه کار را ضعیف تر دانستندوانتظار داشتند مشهد به عنوان پیشتاز این طرح از دیگر شهرهای کشورعقب نماند،البته نقطه قوت طرح های امسال نگاه مفهومی ودینی بیشتری که در المان ها وجود داشت بود.

نقدهایی که باید جدی گرفته شود: با وجود تلاش هایی که انجام شد انتقادهای متفاوتی از سوی مردم و نخبگان مطرح شد که قطعا برای بهبود شرایط و رفع آن در سال های آینده باید جدی گرفته شود. در ادامه به برخی از این انتقادها اشاره می شود:

جانمایی المان ها از جمله انتقادهای مهم مطرح شده در این زمینه است؛ این که دقت نظر کافی برای تناسب موضوع و کیفیت آثار برای اکران در نقاط مختلف شهر به خوبی انجام نشده است؛ به عنوان مثال این که المان تانک که کیفیت و محتوای کار آن به شدت مورد انتقاد مردم قرار گرفت، در یکی از مهم ترین میادین شهر نصب می شود یا المان «کیک عروسی» در میدان استقلال که همیشه جایی برای خاطره بازی مردم با یک المان خاطره انگیز بوده است و این که میدان آزادی به عنوان یکی از مهم ترین میادین شهر بدون المان خاص و ویژه نوروزآرایی شد، بخشی از این انتقادات بود.

«محسوس نبودن» ؛ این کلید واژه برخی از مردم در مواجهه با سوالی درباره عملکرد استقبال از بهار امسال بود؛ این که تغییر و تحول و برونداد نصب المان های نوروزی برایشان محسوس نبوده است. شاید بخشی از این انتقاد نشات گرفته از کاهش تعداد المان های نوروزی نسبت به سال های آغازین این طرح بوده است. قطعا نقد به کمیت آثار یکی از انتقادهای اصلی در این زمینه بوده است.

اتفاق قابل تاملی که امسال رخ داد پیشتازی نسبی برخی کلانشهرها از مشهد در بحث المان های نوروزی بود؛ المان های نوروزی مشهد که زمانی در شهرهای مختلف نام و نشانی داشت و الگوی کلانشهرهای دیگر بود و حتی برخی آن ها را کپی می کردند و در میدان های شهرشان به نمایش می گذاشتند حالا در شرایط رقابت با سایر شهرها گام های ضعیف تری برمی دارد. جالب این جاست که پایه گذار این اقدامات در شهرهای دیگر کشور نیز هنرمندان مشهدی بوده اند؛ بخشی از هنرمندانی که به دلایل مختلف یا رانده شده از مدیریت شهری جدید بوده اند یا علاقه ای به همکاری با مدیریت جدید نداشته اند. کیش، اصفهان، تهران و همین شاندیز در چند قدمی شهرمان با هنر هنرمندان مشهد استقبال نوروزی ویژه ای از مسافران داشتند، در صورتی که هنر این هنرمندان در شهر خودشان نمودی نداشت. از این رو این ضرورت کاملا احساس می شود که مسئولان مدیریت امور هنری شهرداری مشهد فاصله ای را که بین هنرمندان این شهر با آن ها به وجود آمده است حذف کنند و از ظرفیت این هنرمندان برای پیشرفت کمی و کیفی هنر شهری مشهد بهره ببرند.

با این وجود امید می رود روند مثبت و قابل توجهی که از ابتدای آغاز طرح استقبال از بهار در مشهد شکل گرفت و در سال های اخیر با سرعت بسیار کمی پیش می رفت و رشد چندانی نیافته بود، یک بار دیگر رشد خود را از سر گیرد و مشهد را که در گذشته سردمدار هنر شهری در ایران بود به جایگاه اصلی اش بازگرداند.

منبع: یادداشت امروز وحید تفریحی در روزنامه خراسان