اینجا مشهد، جایی برای سگ ها نیست/نگاهی به وضعیت سگ کشی در شهر

سرویس اجتماعی: در روز گذشته در فضای مجازی و در شبکه های اجتماعی مختلف تصویری منتشر شد که دل بسیاری از شهروندان مشهدی را به درد آورد.

در این تصویر راننده پراید سفید در جاده مشهد به سمت شاندیز سگی را به خودرو خود بسته و آن را روی زمین می کشد تا این سگ کشته شود  که این شیوه سگ کشی مورد انتقاد بسیاری شهروندان قرار گرفت و حتی برخی از آنها خواهان ردیابی راننده با توجه به پلاک خودرو و برخورد قانونی با وی شدند.

در واقع نحوه برخورد با سگ ها در مشهد داستان طولانی و درازی دارد که نحوه معدوم سازی آنها توسط شهرداری مشهد و سایر نهادها همواره مورد بحث بوده است.

اما پیش از آنکه بخواهیم وارد اصل موضوع شویم بهتر است از دیدگاه اسلام و حضرت محمد (ص) در خصوص حقوق حیوانات نگاهی به مسئله داشته باشیم.

حضرت محمد (ص) می فرمایند: هر حیوانى پرنده یا غیر پرنده که به ناحق کشته شود، روز قیامت از قاتل خود شکایت خواهد کرد.(۱)

اما از بین بردن حیوانات موذی در اسلام جایز است یکى از موذیان، سگ هار و ولگرد است، اما از دیدگاه اسلام، در همین موارد نیز جایز نیست که سگ هار و ولگرد را حبس کنند تا از گرسنگى و تشنگى بمیرد، بلکه باید آن را به طور خاصى از بین ببرند. نکته دیگر، این که در اسلام، کشتن سگ ها نیز دیه دارد، به گونه اى که خون بهاى سگ شکارى، چهل درهم و سگ نگهبان، بیست درهم تعیین شده است.

حال باید بررسی کرد که آیا سگ های ولگردی که در مشهد معدوم می شوند موذی هستند یا خیر یا اینکه کشتن سگ های ولگرد دیه دارد یا نه ؟ حتی فارغ از پاسخ به این سوالات و فرض بر آنکه این سگها باید از بین بروند باید در نظر گرفت که نحوه کشتن سگ ها چگونه باشد.

در مثال دیگر گزارش مورخان حاکى است که آن رسول رحمت (صلى الله علیه وآله) هنگامى که با سپاه اسلام براى فتح مکه مى رفت سگى را دید که بر بچّه هایش زوزه مى کشید و آنان شیرش را مى خوردند. به جُعَیْل بن سُراقه فرمود که کنار (و جلو) آن حیوان بایستد و از او مراقبت نماید تا مبادا سپاهیان که از آن جا مى گذرند به او و بچّه هایش، آسیبى برسانند.(۲)

اما در کنار نظر اسلام در این خصوص نگاهی به دیدگاه های مردمی در این زمینه حائز اهمیت است.

چندی پیش طرفداران حقوق حیوانات در مقابل ساختمان محیط زیست استان خراسان رضوی، برای نشان دادن مخالفت خود با کشتار بی رحمانه و حمایت از حقوق حیوانات، تجمع کردند.نکته جالب در این تظاهرات حضور تعداد زیادی از خانم های میانسال و خانه دار بود.در بین پلاکاردهایی که این افراد در دست داشته بودند این جمله بر روی یک از پلاکاردها تاثیر بیشتری داشت: کشتار و آزار حیوانات در شهر ضامن آهو، ممنوع

اما در مقابل این قشر در نزدیکی همین شهر مشهد افرادی هستند که سگ کشی را با لذت و هیجان دنبال می کنند. گود “سگ دعوا” نام محلی در نزدیکی آرامگاه فردوسی است که پاتوقی برای تماشای نبرد سگ ها و شرط بندی بر روی آنها است.سگ دعوا” تفریحی خشونت آمیز است که در نزدیکی یکی از روستاهای حوالی آرامگاه فردوسی برگزار می‌شود. در این مسابقات صاحبان سگ‌ها، حیوانات خود را به میدان می‌آورند، برای‌شان رقیب پیدا می‌کنند و آنها را به جان هم می‌اندازند و تا وقتی یکی از سگ‌ها  کشته نشود یا صاحب یکی از آنها، شکست را بپذیرد، جنگیدن ادامه دارد. عکس زیر از مجید خاکپور

اما به نحوه معدوم سازی و ازبین بردن سگ ها بر می گردیم. برخی از کارشناسان دامپزشکی و همچنین فعالین حوزه حیات وحش معتقد هستند که عقیم سازی سگ ها راهی بهتر است و نباید سگ ها را کشت.

در این زمینه رضا اسفندیاری یکی از دامپزشکان شهر مشهد که در یکی از کلینیک های تخصصی حیوانات به کار مشغول است به خبرنگار مشهد تریبون می گوید:  عقیم کردن سگ نر منافع زیادی دارد و این جراحی که بدون بیهوشی عمیق صورت می گیرد می تواند باعث پیشگیری از انواع فتق ها و تومور هایی شود که اطراف بیضه ها و زیر مقعد سگ به وجود می آیند.

وی ضمن بیان اینکه با عقیم کردن رفتارهایی نظیر بازیگوشی و ارتباطات اجتماعی سگ به هیچ وجه تغییر نخواهد کرد، افزود: کاهش پرسه زدن ها وزوزه کشیدن های بی دلیل، کاهش انجام حرکات جفت گیری و کاهش رفتار خشونت آمیز از فواید عقیم سازی است که در بسیاری از نقاط دنیا به جای از بین بردن این حیوانات به کار گرفته می شود.

این دامپزشک می افزاید: عقیم سازی سگ های ولگرد بهترین روش برای مقابله یا کنترل زاد و ولد این حیوانات است و کنترل سگ های ولگرد به شیوه امحا و کشتن شبانه آنان مورد پذیرش نیست و از نظر بهداشتی نیز کشتن این حیوانات و ریختن خون آنها که به انواع بیماری ها و ویروس ها آلوده هستند عملی نادرست است.

اما طرح عقیم سازی سگ ها در شهرداری مشهد اجرا نمی شود و معدوم سازی آنها با ماده بیهوشی در دستور کار قرار گرفته است.

در این زمینه علی نجفی مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد در گفت و گو با پایگاه اطلاع رسانی شهرداری مشهد می گوید: شهرداری سگ‌های ولگرد را بعد از تزریق داروی بیهوشی کاملا به صورت قانونی و طبق دستورالعمل مشخصی با تزریق ماده‌ای در رگ نزدیگ قلب سگ‌ها معدوم می‌کند.

وی می افزاید: بارها به این افراد اعلام کردیم که اگر روش اجرایی خاصی برای معدوم‌سازی این سگ‌ها دارند به ما اطلاع دهند اما تاکنون روشی به ما اعلام نکردند.

این در حالی است که در چند روز گذشته اعتراضات زیادی نسبت به نحوه معدوم سازی سگ ها در شهر مشهد صورت گرفته است.

نجفی ضمن بیان اینکه این اعتراضات با انگیزه‌های مالی و همچنین حمایت مالی از خارج کشور انجام می‌شود، اظهار می کند: در پی تخلف پیمانکار معدوم‌سازی سگ‌های ولگرد، این پیمانکار جریمه و خلع ید شده است.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد تصریح می کند: با توجه به این اقدام افرادی که سوله نگهداری سگ‌های ولگرد را در نزدیکی آرامگاه فردوسی مشهد ایجاد کردند با حضور در محل سوله نگهداری سگ‌های ولگرد شهرداری نسبت به مرگ با ترحم سگ‌های ولگرد و همچنین محل نگهداری آنان اعتراض داشتند.

این در حالی است از شروع طرح معدوم سازی سگ های ولگرد توسط شهرداری مشهد مدت زیادی می گذرد اما تا به امروز جمعیت آنها کنترل نشده است و سال به سال بودجه مشخصی برای انتخاب پیمانکار در این زمینه پیش بینی می شود.

در همین راستا حمید محمدی یکی از اعضای فعال دفاع از حقوق حیوانات  به خبرنگار مشهد تریبون می گوید: متاسفانه مسئله سگ کشی و جمع اوری آنها از سطح شهر تنها مربوط به شهر مشهد نیست و در شهرهای  مختلفی این مشکل وجود دارد که گاها شهرداری شهرهای مختلف روش های متفاوتی را برای مقابله با این معضل انتخاب می کنند.

وی می افزاید: برخی از شهرداری های کشور اقدام به شلیک با سلاح گرم به سگ ها می کنند که این عمل بسیار زشت، خشن و خطرناک می باشد.

این فعال دفاع از حقوق حیوانات ادامه می دهد: براساس قانون کشتار با گلوله ممنوع و شهرداری موظف است با ایجاد مراکز ساماندهی حیوانات ولگرد آنها را از سطح شهر جمع‎ آوری کرده و در این مکان با معاینه این حیوانات از آلوده بودن و بیماری مطمئن شود و سپس با تزریق داروی بیهوشی اقدام به معدوم سازی بنمایند و در صورت سالم بودن به افراد واجد شرایط و متقاضی واگذار کنند اما بسیاری از شهرداری ها حتی سگ های سالم را هم می کشند یا قبل از مرگ آنها را آلوده می کنند.

محمدی ضمن بیان اینکه هیچ نوع طرح پولی و پیمانکاری در خصوص حل این مشکل جواب نخواهد داد، خاطر نشان می کند:برخی از شهرداری ها  در گذشته برای معدوم سازی هر سگ مبلغ ۵۰ هزار تومان به پیمانکار پرداخت می کردند که ادامه این پرداخت ها در حال حاضر هم محتمل است.

وی تصریح می کند: طبیعی است که با وجود سود زیاد این قراردادها پیمانکاران خیلی مایل نباشند تا ریشه این سگ ها خشکیده شود تا در سال های بعد هم سگ هایی برای معدوم سازی و ایجاد سود وجود داشته باشند.

محمدی می افزاید: همواره مجریان به فکر عواید مادی خود در سالهای بعد هستند و انگیزه برای حل کامل این مسئله ندارند.

گفتنی است سازمان امور شهرداری‏‎های وزارت کشور در سال ۸۷ مصوبه‎ای را به تصویب رساند که براساس آن به تمامی شهرداری‎های کشور ابلاغ و دستور داده شد که از کشتار سگ ‎های ولگرد در سطح شهر امتناع کنند.

 منابع:

۱:  جبلى عاملى، شهید زین الدین، روضة البهیة فى شرح لعمة الدمشقیه، چاپ هفتم: قم، دفتر تبلیغات اسلامى، نشر مکتب الاعلام الاسلامى، ۱۳۷۲٫

۲: «لما سار رسول الله(صلى الله علیه وآله)…نظر الى کلبة تهر عن اولادها و هن حولها و یرضعنها، فأمر جُعَیل بن سراقة أن یقوم حذاءها فلا یعرض لها أحد من الجیش و لا لأولادها» (محمد بن یوسف صالحى شامى، سبل الرشاد فى سیرة خیر العباد، ج ۵، ۲۱۲ و ج ۷، ص ۲۹٫