مشکل اساسی موازی کاری فرهنگی است/به بهانه همایش مرزبانی فرهنگی

گروه فرهنگی: پنج شنبه هفته ای که گذشت همایش بزرگ مرزبانی فرهنگی در مهدیه مشهد برگزار شد. همایشی که در گنجاندن چهره ها و شخصیت های فرهنگی رکورد زد و شخصیت های بسیار مطرحی در این برنامه حضور یافتند.

مرتضی نبوی، حجت الاسلام شریعتی، حجت الاسلام واعظ موسوی، نادر طالب زاده، لاله افتخاری، حجت الاسلام طباطبایی، کریمی قدوسی، پژمان فر، سعید حدادیان، حجت الاسلام پناهیان، حجت الاسلام آقاتهرانی و چندین نفر دیگر از شخصیت های فرهنگی در این جلسه حضور داشتند و سخنرانی کردند.

همایشی که در واکنش به سیاست های فرهنگی دولت جدید شکل گرفته بود و در بین سخنان شخصیت های حاضر این موضوع کاملا حس می شد. اما به واقع مرز فرهنگی کجا است  و چه کسی باید آن را نشان دهد؟ چه کسانی خط و خطوط را مشخص کرده اند و چرا به جای مرز شاهد مرزهایی هستیم که از قرائت ها و تفسیرهای مختلف به دست می آید؟ سیاست های فرهنگی کشور چرا در هر دوره زمانی به یک نوع اجرا می شود و ما در این ۳۵ سال گذشته چندین نوع سیاست گذاری فرهنگی داشته ایم؟ در دوره ای از حیات نظام جمهوری اسلامی ایران، مرزها به شکلی نشان داده می شود که عده ای اعتراض می کنند و خواهان اصلاح رویه هستند. در دوره ای دیگر مرزهای دیگری پررنگ شده و عده ای دلواپس می شوند.

با توجه به سوالات و مطالب بیان شده لازم دیدیم تا مانعی مهم را با عنوان “موازی کاری فرهنگی” برای رسیدن به “مرزبانی فرهنگی” را طرح نماییم. در واقع می خواهیم  موضوع موازی کاری را با مرزبانی گره بزنیم و پس از درگیر شدن این دو به نتیجه ای برسیم که در ادامه خواهد آمد.  به زعم ما اگر مشکل موازی کاری فرهنگی در کشور حل نشود موضوع مرزبانی فرهنگی که از کلام رهبری گرفته شده است به وقوع نمی پیوندد.

موازی کاری در تهیه و اجرای طرح های فرهنگی و حتی سیاست گذاری فرهنگی در کشور ما باعث می شود تا مردمی هم که می خواهند مرزبانی کنند، مرز را گاها گم کنند. کمیسیون فرهنگی مجلس مرز را درست مشخص می کند یا وزارت ارشاد ؟ این سوال و از این جنس سوالات باعث سردرگمی می شود که در نهایت هم وضعیت فرهنگی از این بهتر نخواهد شد. تا زمانی که درون حاکمیت کشور و در دیدگاه نخبگان معتقد به نظام مرزها یکسان و یکی نباشد، حتی اگر مرزبانی هم صورت بگیرید، نتیجه ای جزء داخل شدن مرزبانان در مرزهای یکدیگر نخواهد داشت.

اینکه عده ای دلواپس باشند و اظهار نگرانی کنند، سپس رئیس یک قوه پاسخ آنها را به کنایه بدهد که عده ای بیکار هستند و نگران دین و دنیا مردم هستند و در نهایت دومرتبه در همایش مرزبانی فرهنگی به آن رئیس قوه به خاطر این جملاتش حمله شود کاری را پیش نخواهد برد.

اما سخنران اول مراسم “مرزبانی فرهنگی” مرتضی نبوی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و مدیر مسئول روزنامه رسالت بود که بسیار شیوا و متین سخن گفت. این پیر عرصه سیاست و فرهنگ کشور پس از ارائه بحث خود در زمینه فرهنگ از مسئولین کشور خواست تا همگی حول محور رهبری با برنامه و حرف های هماهنگ پیش بروند تا یکپارچگی ایجاد شود و جلوی سوء استفاده ها گرفته شود.

به عقیده بنده زیباترین و کاملترین سخن این همایش همین عبارات مرتضی نبوی بود که خیلی ها ساده از کنار آن گذشتند و دفت لازم را برای درک این سخن به کار نبردند.

عدم یکپارچگی و موازی کاری حتی در سخن گفتن عامل آفتی است که امروزه جامعه ما گریبان گیر آن شده است. در این راستا به نظر می رسد به علاوه تاکید بر توصیه مرتضی نبوی باید موضوع جلوگیری از موازی کاری فرهنگی را به یک گفتمان تبدیل کرد.

موازی کاری فرهنگی در کشور و به خصوص شهر ما بسیار مشاهده می شود. حداقل ۱۰ دستگاه در همین شهر مشهد به کار فرهنگی مشغول اند و در بسیاری از مواقع هماهنگی لازم نیز وجود ندارد و دستگاه ها حتی فعالیت های یکیدیگر را خنثی می کنند.

رهبری در خصوص جلوگیری از موازی کاری تاکیدات زیادی کردند که بخشی از سخنان ایشان در پایین آمده است.

کار موازی چند عیب دارد: اولاً هزینه‌ی انسانی زیادی بیجا مصرف میشود، ثانیاً هزینه‌ی مالی زیادی مصرف میشود، ثالثاً تناقض در تصمیم‌گیری‌ها به وجود می‌آید – وقتی دو دستگاه مسئول یک کاری هستند، این یک تصمیم میگیرد، آن هم یک تصمیم دیگر میگیرد – و رابعاً از همه بالاتر، مسئولیت لوث میشود. فرض کنید توی فلان مسئله‌ی اقتصادی یا مسئله‌ی فرهنگی یا مسئله‌ی سیاست خارجی یا هرچه، اگر چنانچه یک مشکلی پیش بیاید، مسئولیت لوث میشود. وقتی کار موازی انجام گرفت، مسئولیت لوث میشود. بین دولت – یعنی قوه‌ی مجریه – و بعضی از دستگاه‌های بیرون از قوه‌ی مجریه، یک جاهائی بعضی موازی‌کاری‌ها هست. همه‌ی تلاشمان این است که بلکه این موازی‌کاری‌ها را یک جوری حل کنیم، اصلاح کنیم، علاج کنیم. در داخل دولت، دیگر نبایستی از این موازی‌کاری‌ها به وجود بیاید. حالا یک موارد خاصی هست؛ اما کلی‌اش این است که موازی‌کاری خوب نیست. ۱۳۸۹/۰۶/۰۸

 اگرمرزبانی فرهنگی بخشی از فعالیت فرهنگی  محسوب می شود که حتما اینگونه است، لذا موازی کاری فرهنگی هم باعث موازی کاری در مرزبانی فرهنگی می شود! منتها مرزبانانی که خود ممکن است با یکدیگر درگیر شوند. زیرا مرزها برای هریک از دستگاه ها متفاوت است و خیلی ها به مرزهای طرف مقابل اعتقاد ندارند و اینجا است که باید دومرتبه بر توصیه مرتضی نبوی بابت یکپارچگی در برنامه و سخن گفتن تاکید کرد.

همایش “مرزبانی فرهنگی” نام بسیار خوبی داشت اما رهبری به غیر از مرزبانی و دفاع کردن توصیه های دیگری هم داشته اند. ما نباید بنشینیم تا دشمن پس از شبیخون، تهاجم و ناتو فرهنگی از مرزهای ما عبور کند و آن موقع ما به فکر مزبانی باشیم. متاسفانه بعد از مدت های فراوان برخی از آقایان باور کرده اند  که تهاجمی وجود داشته است و تازه به دنبال بحث های انتزاعی رفته اند و در خصوص معنای واژه هایی مانند تهاجم و فرهنگ سخن می گویند.

سخن پایانی : شورای فرهنگی عمومی کشور و استان ها و همچنین شورای عالی انقلاب فرهنگی باید هرچه سریعتر مشکل موازی کاری فرهنگی را در کشور به صورت جدی و عملیاتی و به دور از آیین نامه هایی که اجرا نمی شوند، حل نمایند و مسئولین حول یک محور قانونی و مشخص اعمال و اقدامات خود را تنظیم نمایند. در غیر این صورت به نتیجه ای نخواهیم رسید و در نهایت مسئولیت ها لوث تر از گذشته شده و این لوثی بیش از حد باعث عدم پاسخگویی مدیران در خصوص معضلات فرهنگی شهر و کشور شده و  روز به روز وضعیت بدتر خواهد شد. زیرا هر مسئولی به دلیل نداشتن اختیارات کامل و موازی کاری های فرهنگی، مشکلات و معضلات را متوجه مدیریت های دیگر می داند  و به راحتی از قبول مسئولیت شانه خالی می کند.

محمد جواد موسوی زاده