باز نشر / کپی عجیب طرح های هنری شهرداری مشهد در تهران

 مشهد تریبون  : چند سالی است شهرداری تهران تلاش کرده با ارائه ایده های جدید، فضای پایتخت را دگرگون کند، این ابتکار به چشم مردم زیبا و مقبول آمده است اما اعتراض برخی هنرمندان کشور، نیمه پنهانی را از ابتکارات این بخش خدماتی، آشکار کرده است؛ نیمه ای که نشان از کپی شدن بدون اجازه این طرح ها از آثار هنرمندان و شهرداری های برخی نقاط دیگر کشور است.

شهر مشهد از جمله شهرهایی است که به برکت علی‌بن موسی‌الرضا(ع) از جمله پر رفت و آمدترین مناطق کشور است و اقداماتی که در این شهر انجام می شود، به خوبی توسط مسافران و مسئولان دیگر شهرها رصد می شود. در سال‌های اخیر نماد‌های بهاری از جمله طرح و ایده‌های قابل توجه در مشهد بوده اند و همین موضوع سبب شده است که شهرهای کوچک و بزرگی در سراسر ایران با پیروی از بهار مشهد تلاش کنند شهر خود را بیارایند.

کپی‌ پرداری و تقلید ممنوع!

کپی‌پرداری و تقلید در کشورمان سال‌هاست در آثار هنری رایج شده است و متاسفانه با توجه به نبود قانون  حق مالکیت معنوی (کپی‌رایت) ، روز به روز شاهد تقلید و سرقت هنری در شهرهای کشورمان هستیم. از تقلید و سرقت طرح‌های ادبی مانند داستان و فیلمنامه و نمایشنامه گرفته تا طرح‌های هنری مانند نماد‌های نوروزی و بهاری.

متاسفانه این اتفاق در کژی ایده های برخی هنرمندان مشهدی توسط شهرداری تهران رخ داده است. هرچند در هر منطقه ای از کشورمان می توان شاهد الهام ‌گیری و تاثیر‌پذیری از نماد‌های دیگر شهرها بود اما آنچه امسال آزاردهنده و رنج‌آور به نظر می رسد، تقلید و کپی ‌برداری کامل از نماد‌های پرطرفدار بهار در سال‌های۸۹ و ۹۰ مشهد در پایتخت پرطمطراق و پرهزینه و پرهنرمند و مدیر هنری ایران بود.

انبوه آثار تقلید شده از نمادهای سال گذشته مشهد، ما را وا‌داشت تا بپرسیم که چرا تهران به عنوان پایتخت سیاسی کشور باید دست به تقلید و کپی‌برداری کامل آثار هنرمندان مشهدی بزند و هیچ خلاقیتی در بودجه های چند صد میلیاردی شهرداری تهران دیده نشود؟
مدیران تهرانی امسال بخش زیادی از آثار گالری شهری ۸۹ و ۹۰ مشهد را بدون کم و کاست تقلید کرده و آثاری چون «طاقچه و ترمه»، «یاد مادربزرگ»، «فرفره‌های رنگی»، «گاهی به آسمان نگاه کن»، «مکعب‌های نوری»و «آینه و پروانه» و … را در میدان‌ها و خیابان‌های خود برابر دیدگان مردم قرار داده اند.

یاد مادر بزرگ، اثر مهدی شبیری که در سال ۹۰ در میدان استقلال جانمایی شده بود و  از آن استقبال هم شد، امسال در میدان ونک تهران قرار گرفت. او بعد از دیدن تصویر کار کپی‌شده‌اش در صفحه آخر روزنامه همشهری می گوید: متاسفانه بدون هیچ اطلاع و مجوزی از اثر من کپی‌ برداری و آن را به بدترین و ناشیانه‌ترین شکل در تهران اجرا کرده‌اند.

وی افزود: از آثارمان در تهران خیلی زشت کپی‌برداری شد. من نمی‌دانم در این شهر بزرگ با ۱۵میلیون جمعیت، هنرمندی وجود ندارد که خلاقیت دیگری‌ از خودش نشان دهد؟

همچنین امیر خالقی از دیگر هنرمندان مشهدی است که طرح «طاقچه و ترمه»‌اش، اولین اثری است که از مشهد در تهران اجرا شده است. او در این زمینه می‌گوید:‌ شخصی از تهران با من تماس گرفت و خود را عضو شرکتی اعلام کرد که با سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران قرارداد دارد و از من خواست که طرح «طاقچه و ترمه» را که در کتاب استقبال از بهار ۹۰ دیده بود، در هفته دفاع مقدس در تهران  اجرا کنم  و از من قیمت‌ خواست و من هم  به آن‌ها گفتم که امتیاز این طرح متعلق به مدیریت امور هنری شهرداری مشهد است.

” قرار شد به من خبر بدهد که متاسفانه هیچ تماسی با من نگرفت. تا اینکه متوجه شدم طرح به شکل گسترده‌ای و البته به بدترین شکل در تمام پل‌های تهران اجرا و تنها به جای ترمه، از چفیه استفاده شده است و به جای عکس رزمنده نیز تصاویر شهدای تهران را گذاشته‌اند.”

وی می‌افزاید:‌ از این موضوع ناراحتم و متاسفانه به دلیل اینکه ما در ایران حق کپی‌رایت نداریم، کاری هم نمی‌توانیم بکنیم.

اما امکان دارد میان آثار کپی‌شده در تهران – اعم از آن‌هایی که نام برده یا نبرده ‌ایم- آثاری باشند که درباره آن‌ها قانونی‌تر و مشروع ‌تر برخورد شده باشد و در این رابطه دوگونه برخورد قابل پیش‌بینی است؛ یکی اینکه هنرمند یا مجری کپی‌کننده به‌ طور مستقیم و بدون اطلاع نهاد پیشنهاددهنده، از هنرمند واقعی آن اجازه گرفته باشد و طرح آن ‌‌را کپی و در تهران اجرا کرده و دستمزدش را هم گرفته باشد. در این‌صورت باز هم این اقدام، ضد هنری محسوب می‌شود و با ذات و روح هنر منافات دارد و به‌نوعی نفس کار هنری را زیر سؤال می‌برد و حتی مسئولان شهری تهران هم می‌توانند در این زمینه  اقدام کنند.

دیگر اینکه امکان دارد هنرمندی که طراحی اثری را در بهار مشهد برعهده داشته، در فراخوانی از سوی تهران آن ‌را – دوجانبه- به آن‌ها نیز ارائه کرده باشد که این هم برای تهران بزرگ جای نگرانی دارد.

یک سوال مهم

چرا شهر  دود و آهن در زیبا‌سازی و فضاسازی از هنرمندان خود استفاده نمی‌کند؟ چرا متولیان هنر شهری و زیباسازی پایتخت که همیشه به هنرمندان شهرهای دیگری چون مشهد، نگاه بالا به پایین داشته‌اند، هم‌اکنون از طرح‌های آنان استفاده می‌کنند؟

لیلی قاسمی از هنرمندان مشهدی، سال گذشته برای فعالیت هنری و خلق اثر به یکی از ادارات شهری که متولی زیباسازی تهران است، مراجعه می‌کند و بعد از ارائه برخی آثار شهری‌اش مانند نماد «خانه تکانی» –همان فرشی که در بهار سال گذشته بر روی پل میدان آزادی مشهد قرار داشت – به عنوان سابقه کار با سخنان جالبی مواجه می‌شود.

او می‌گوید:‌ اول به من خندیدند و بعد گفتند که مشهد حتما ۱۸۱۸ ندارد، ولی من گفتم مشهد ۱۳۷ دارد وخیلی هم  فعال است. آن‌ها گفتند اگر این طرح در تهران کار شود، مردم تماس خواهند گرفت  و خواهند گفت که این طرح ترویج فرهنگ قالی‌شویی است! من هم گفتم یا مردم مشهد فرهنگشان بالاست که این طرح را درک کرده‌اند یا اینکه مسئولان شهری تهران شناختی از مردمشان ندارد.

منبع : مشرق / تاریخ نشر ۲۹ فروردین ۹۱