حریم سلطان را شکستیم!

 گروه فرهنگی : یادمان نرود که بازرسان یونسکو چند سال پیش به اصفهان رفتند و در خصوص نقض حریم میدان نقش جهان توسط یک برج هشدار دادند و حتی تهدید کردند که میدان نقش جهان در فهرست میراث در معرض وخطر قرار می‌گیرد. کاش همانگونه که خارجی ها دلشون برای آثار باستانی ما می سوزد ما هم بیشتر به آثار معنوی و ارزشمند خود ارج نهیم تا اینگونه مجبور نشویم تیتر بزنیم که “حریم سلطان را شکستیم”.

یک سوال تکراری!
وقتی مجاور هستی و در صحن حرم سلطانت قدم می زنی، وقتی زائر باشی و به دیدار ولی نعمتت آمده ای قطعا حس خوبی داری. حس خوبی که باید برای شکران این نعمت هزاران بار سر به سجده آورد. اما گاهی هم حس بدی داری، حس اینکه حریم و حُرمت سلطانت آنچنان که باید رعایت نشده و قصه تکراری نقض حریم حرم و ساخت وسازهایی که ظاهرا صاحبان آنها اعتقادی به پیوست فرهنگی نداشته اند.

ما ایرانی ها که نقض حریم مسجد الحرام را در سرزمین تحت حکومت آل سعود در بوق کرنا کرده ایم و بیت الابراج و برج ساعت ساخته شده توسط انگلیسی ها را موجب تحقیر کعبه می دانیم، چرا خودمان در پایتخت معنوی این چنین می کنیم؟ این سوال را نپرسیدیم تا به آن پاسخ دهیم. در واقع پاسخی هنوز برای آن نیافته ایم که ارائه دهیم. این پرسش را پرسیدیم تا تکراری باشد برای پرسش های افراد دلسوزی که بارها و بارها از این وضع انتقاد کرده اند ولی به نتیجه نرسیده اند. این سوال را تکرار می کنیم تا شاید تکرار آن تلنگری باشد برای آنهایی که مسئول اند و شاید کاری از دستشان بر می آید .بله ! این قصه سر دراز دارد و مدت ها است که انتقادات دلسوزان فرهنگی بی نتیجه مانده است.

نیش تبر نادر از گنبد امام رضا(ع) محترم تر است؟
در همین خصوص امام جمعه مشهد چندی پیش به این مسئله اعتراض کرده و گفتند :  وقتی که ما به آقایان (شورای شهر) اعتراض می کنیم، می گویند که این افراد (مالکان و سازندگان پروژه های اطراف حرم) از شهردار سابق مجوز گرفته اند و بر اساس پروانه ای که دارند عمل می کنند. اما من معتقدم این آقایانی که عضو شورای شهر می شوند؛ نباید این طور اظهارنظر کنند. آن ها باید پروانه های اعطا شده را لغو کنند.

این عضو مجلس خبرگان به ماجرای احداث ساختمانی در نزدیکی آرامگاه نادری در چهارراه شهدای مشهد اشاره و از رویکرد دوگانه شهرداری نسبت به این ساختمان و ساختمان های اطراف حرم انتقاد می کند. آقای علم الهدی می گوید: «در همین شهر، پشت باغ نادری ساختمانی دارند احداث می کنند که حدود ۶ سال است جلوی پیشرفت کار آن را گرفته اند و می گویند ارتفاع این ساختمان از سر نیش تبر (مجسمه) نادر بلندتر است. یعنی نیش تبر نادر از گنبد امام رضا(ع) محترم تر است؟ اگر یک ساختمان از نیش تبر (مجسمه) نادر نباید بلندتر باشد، آیا اشکال ندارد که این همه ساختمان در اطراف حرم امام رضا(ع) ساخته شده و گنبد امام رضا(ع) را در خفگی و گودی قرار داده است؟{۱)

منطقه ثامن منطقه مرفهان می شود!

همچنین چندی پیش نماینده مردم مشهد در خصوص هتل سازی های مجلل در اطراف حرم سخن گفت و از این ساخت و سازها ایراد گرفت. محمد حسین بحرینی با اشاره به وجود ساخت و سازهای بی‌رویه اماکن تجاری و مسکونی در منطقه ثامن مشهد، گفت: اعضاء جدید شورای اسلامی شهر مشهد باید ساز و کارهایی را جهت نظارت بر این ساخت و سازهای بی‌رویه در منطقه مهم اطراف حرم در نظر بگیرند زیرا در آینده خیلی نزدیک تنها مرفهان امکان اسکان در این منطقه مهم را خواهند داشت.{۲}

راه حل چیست ؟  کاهش ارتفاع ساختمان‌های اطراف حرم یا افزایش ارتفاع گنبد حرم مطهر

محمدرضا مهرورز عضو شورای سوم شهر مشهد در ارتباط با مخدوش شدن حریم منظری حرم مطهر، طرح ارتفاع گنبد را مطرح می‌کند که لشگری رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی در مخالفت با این طرح بر کاهش ارتفاع ساختمان‌های اطراف حرم تاکید دارد. این‌درحالی ‌است که هرگونه دخل و تصرف و ساخت و ساز در بناهای تاریخی که به ثبت سازمان میراث ‌فرهنگی رسیده باشد ممنوع است.{۳}
اما محمد حسن واحدی معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی مدتی پیش از تشکیل هیئت داوری متشکل از معماران و کارشناسان شهرسازی خبر داده بود تا طرح های توسعه ای اطراف حرم رضوی را بررسی کند.

شورای چهارم شهر و شهردار جدید چه می کنند؟

بله، معماری فعلی بافت اطراف حرم یک نوع فاجعه توصیف می شود. مرکز توجهات پایتخت معنوی مشهد حرم سلطان همه ما مشهدی ها و بلکه ایرانی ها است.لذا ادامه این وضع دردی است که فعالین فرهنگی شهر مدت ها از آن رنج برده و نمی توانند آن را درمان کنند و ظاهرا مسئولین هم تاکنون اقدامی شایسته انجام نداده اند. یادمان نرود که بازرسان یونسکو چند سال پیش به اصفهان رفتند و در خصوص نقض حریم میدان نقش جهان توسط یک برج هشدار دادند و حتی تهدید کردند که میدان نقش جهان در فهرست میراث در معرض خطر قرار می‌گیرد. کاش همانگونه که خارجی ها دلشون برای آثار باستانی ما می سوزد ما هم بیشتر به آثار معنوی و ارزشمند خود ارج نهیم تا اینگونه مجبور نشویم تیتر بزنیم که “حریم سلطان را شکستیم”.
حال نگاه ها برای حل این مسئله، به اعضای شورای  چهارم و شهردار جدید است.باید دید این افراد می توانند در این زمینه کاری مهم انجام دهند یا مثل شورا و شهردار قبلی تنها به ایراد سخنرانی  و آسیب شناسی در این زمینه بسنده می کنند. مشهد تریبون به سهم خود به عنوان یک رسانه مستقل که بخشی قابل توجهی از دغدغه خود را تمرکز بر روی مسائل فرهنگی قرار داده است به امید خدا و با حمایت مخاطبین خود قطعا این مسئله را از طریق شهردار و اعضای شورای چهارم شهر پیگیری می کند.

منابع:

۱-    http://www.khorasannews.com/OnlineNews.aspx?newsid=36637&category
2-    http://iqna.ir/samen/news_detail.php?ProdID=1260285
3-    http://www.chn.ir/NSite/FullStory/News/?Id=96146&Serv=0&SGr=0