صفحه اصلی / مدیریت شهری / مدیریت شهری وشهرداری / شهرداری مشهد مسجد بسازد با فرهنگ نماز جماعت را ترویج دهد ؟
طراحی سایت در مشهد

شهرداری مشهد مسجد بسازد با فرهنگ نماز جماعت را ترویج دهد ؟

گروه مدیریت شهری: یکی از موضوعاتی که پس از روی کارآمدن مدیریت شهری جدید در افکار عمومی مطرح شد و هنوز در آن زمینه روشنگری لازم صورت نگرفته است، موضوع ساخت مسجد توسط شهرداری مشهد است.

موضوعی که با خبر ساخت 110 مسجد توسط شهرداری مشهد در اذهان جای خود را باز کرد و همچنان این موضوع برای خیلی ها حل نشده است.

این مقاله سعی دارد رویکرد صحیح در این حوزه را نشان دهد و مواردی که تاکنون اعضای شورای شهر مشهد و مدیران شهرداری به آن بی توجه بودند را یادآوری نماید.

نخست، ساخت مسجد فی نفسه عمل ارزشمندی است اما باید توسط ارگان مسئول صورت بگیرد. در واقع قانون وظایف تمامی دستگاه ها را مشخص کرده است و هیچ ارگانی حق ندارد با انجام اقداماتی که در وظایف آن پیش بینی نشده است هزینه بیت المال را صرف نماید. ضمن آنکه این اقدام باعث عدم تمرکز کامل آن دستگاه بر روی وظایف خود می شود.

در این زمینه قانون وظایف شهرداری های کشور را مشخص کرده است. طبق بند 22 قانون شهرداری های کشور تشریک مساعی با فرهنگ در حفظ ابنیه های تاریخی، آثار باستانی و مساجد از وظایف شهرداری ها است.

همانطور که ملاحظه می کنید به هیچ وجه در این بند اشاره به ساخت یا کمک به ساخت مسجد نشده و شهرداری ها تنها موظف اند در نگهداری مساجد فعالیت داشته باشند. جالب اینجاست که در بند 21 این قانون ساخت ورزشگاه از جمله وظایف شهرداری ها است که در این زمینه شهرداری مشهد اقدامی نکرده است. به نظر می رسد اگر در کشور ما هرکسی وظیفه خودش را انجام دهد هیچ نارضایتی و ناهماهنگی به وجود نخواهد آمد. در واقع در هيچ کجاي قانون شهرداري ها و شورا ها موضوعي مبني بر وظيفه شهرداري ها براي ساخت مساجد ذکر نشده است.

دوم، حدودا 2 سال از دوره جدید مدیریت شهری جدید گذشته است. در این دوره طرح ساخت 110 مسجد مطرح گردید. حال چند سوال مطرح می شود.  آیا این مساجد ساخته شده اند؟ چندتای از آنها مورد بهره برداری قرار گرفتند؟ آدرس این مساجد کجاست؟ هر زمین با چه ارزشی برای این کار در نظر گرفته شده است؟ اگر برخی از زمین ها در اختیار افراد قرار گرفته، آن افراد چه کسانی هستند و وظیفه آنها چیست؟ چرا هیچگونه اطلاع رسانی شفافی در این زمینه صورت نمی گیرد که عموم از آن مطلع باشند.

سوم، در تاسیسات شهری و اصول شهرسازی اصلی به نام سرانه فضاهای مختلف داریم. به طور مثال سرانه فضای سبز باید به یک استاندارد مشخصی برسد. به همین شکل ما شاخصی به نام سرانه فضاهای مذهبی داریم که متاسفانه در جهان اسلام تاکنون هیچ استاندارد مشخصی در خصوص آن معین نشده است و افراد آمارهای مختلفی را ارائه می دهند.

طبق گفته مسئولین در حال حاضر شهر مشهد دارای 1200 مسجد است. اگر جمعیت مشهد را 3 میلیون نفر در نظر بگیریم به عبارتی به ازای هر 2500 نفر یک مسجد در شهر وجود دارد.البته چندی پیش کمال سرویها در مصاحبه ای گفته بود که برای هر 1000 نفر نیاز به یک مسجد داریم {*}. معنای حرف کمال سرویها این است که ما در مشهد به 3000 مسجد نیاز داریم. در واقع معنای این حرف آن است که اگر هر مسجدی را 7000 متر در نظر بگیریم، طبق اعلام رییس ستاد اقامه نماز استان باید در مشهد سرانه ٧ متری مسجد به ازای هر‌شهروند رعایت شود و مشهد با کمبود 1800 مسجد روبه رو است و این شهر نیاز 2100000 متر مربع مسجد دارد.

حال به آمارهایی دیگر توجه را شما جلب می کنم. در پیوست 2 سرانه های تاسیسات شهری، فضای مذهبی به ازای هر نفر 0.5 تا 0.7 متر مربع پیشنهاد شده است{#} که این آمار با 7 متر فاصله فراوانی دارد که طبق این استاندارد اگر سرانه را 0.7 متر در نظر بگیریم مشهد نیاز به 210000 متر مربع مسجد دارد .یعنی با این آمار اگر در مشهد 30 مسجد 7000 متری باشد کفایت می کند. البته که در این شرایط باید تعداد مساجد بیشتر و پراکندگی آنها مدنظر باشد.

اما با وضعیت کنونی شهر مشهد طبق گفته آقایان مسئول 8400000 متر مربع فضای مسجد دارد که اگر تقسیم بر تعداد جمعیت مردم مشهد بشود ما در حال حاضر 2.8 متر به ازای هر فرد فضای مسجد داریم.

این در حالی است که طبق گفته حجت‌ الاسلام عبدالمقیم ناصحی، رئیس مرکز فعالیت های دینی شهرداری تهران هم اکنون سرانه مسجد در پایتخت کشور برای هر نفر 15 سانتی مترمربع است. این آمار نشان میدهد حتی اگر شهر مشهد در این حوزه نیاز به تقویت داشته باشد به هیچ وجه با وضع بحرانی در مقایسه با سایر شهرها مواجه نیست. {1}

اما توجه شما را به آمار دیگری جلب می نمایم. طبق اعلام بانک جهانی در کشور ایران به ازای هر 3500 نفر یک بانک وجود دارد.{2} این در حالی است که در مشهد به ازای هر 2500 نفر یک مسجد وجود دارد. حال سوال اینجاست که در حال حاضر حجم مراجعات مردم به بانک ها بیشتر است یا مساجد؟

گفتنی است که مجید ابهری مشاور کمیسیون اجتماعی مجلس، روانشناس و متخصص علوم رفتاری و آسیب‌شناسی اجتماعی می گوید: بجز کودکان و زنان که در خانه نماز می‌خوانند تنها 40 درصد از مردان این گروه در مسجد نماز می‌خوانند.

وی استاندارد سرانه هر نفر را چنین بیان می‌کند: به إزای هر نفر یک متر مربع مورد نیاز است که مستطیلی به عرض 80 سانتی متر (عرض اشغال شده توسط یک فرد نشسته) و طول 120 سانتی متر (طول بدن در حالت سجده) است. {##}

با توجه به توضیحات فوق در می یابیم که شهر مشهد در حال حاضر طبق سرانه اعلامی توسط پیوست تاسیسات شهری و گفته مشاور کمیسیون اجتماعی مجلس، فضای مذهبی بیش از حد نیار دارد. زمانی توجه ما به این موضوع بیشتر جلب می شود که می بینیم سرانه کنونی مسجد شهر تهران 15 سانتی متر و سرانه شهر مشهد 2.8 متر مربع است.

چهارم، در این بخش قصد دارم به نکته قابل تاملی اشاره نمایم. چند درصد از مردم شهر ما برای خواندن نماز به مسجد می روند؟ همان طور که میدانید به غیر از این مساجد تعداد زیادی حسینیه و نمازخانه در شهر داریم. به طور مثال دانش آموزان در نمازخانه یک مدرسه نماز می خوانند و دانشجویان در نمازخانه دانشگاه، یا کارمندان هر اداره نماز ظهر و عصر خود را در نمازخانه محل کار می خوانند. البته همانطور که میدانید برخی هم در خانه نمازهای خود را به جا می آورند و تعدادی از افراد اصلا نماز نمی خوانند. حال مسئله بعد این است که چند درصد از مساجد شهر مشهد فعال هستند.

در این زمینه حجت الاسلام نقی قرائتی مدیر موسسه مسجد و برادر محسن قرائتی که مسئول ستاد اقامه نماز کشور می باشد گفته است که در ایران از میان مساجد موجود یعنی 60 هزار مسجد تنها 20 هزار مسجد فعال هستند{3}. بعنی یک سوم مساجد کنونی ما به صورت صحیح مورد استفاده قرار می گیرند و می توان آنها را فعال دانست. طبیعتا این آمار با اندکی بالا و پایین در شهر مشهد و سایر شهرها هم قابل تعمیم می باشد لذا باید راه فعال کردن ظرفیت های موجود را یافت نه اینکه فقط به دنبال افزایش کمی مسجد باشیم.یادم می آید چندی پیش گپی با یکی از مسئولین قرآنی داشتیم که وی اعلام کرد بسیاری از مساجد شهر ما در مجموع 1 تا 2 ساعت در روز فعال هستند و در بقیه ساعات شبانه روز از ظرفیت آنها به خوبی استفاده نمی شود. اگر بخواهیم منصافه نگاه کنیم شاید تنها چند مسجد باشند که به لحاظ موقعیت جغرافیایی در موقع نماز ظهر کاملا پر می شوند و بسیاری از مساجد شهر در موقع نمازها ظرفیت خالی قابل توجهی دارند.

پنجم، در تجارت  با دو مفهوم عرضه و تقاضا مواجه هستیم. کارشناسان این عرصه معتقدند باید عرضه با تقاضا برابر باشد. اگر عرضه بیش از حد باشد، تقاضای موجود نمی تواند به آن پاسخ بگوید و اگر تقاضا بیشتر از عرضه باشد، عرضه پاسخگوی تقاضا موجود نخواهد بود. حال با این مثال ساده وارد موضوع مقاله می شویم. با توجه به اصل مذکور باید با توجه به در نظر گرفتن جمعیتی که به مساجد مراجعه می کنند برای آنها در شهر مسجد پیش بینی کرد. شواهد و قرائن کنونی نشان از آن دارد که در شهر بحران کمبود مسجد نداریم و حتی بسیاری از مساجد ما فعال نیستند یا از ظرفیت های آنها به خوبی استفاده نمی شود. حال اگر ما عرضه که همان ساخت مسجد است را افزایش دهیم چه اتفاقی می افتد؟ ممکن است مساجد خالی زیادی داشته باشیم که ظاهر این امر هم خیلی جالب نیست. اما به عقیده اینجانب ابتدا باید فرهنگ سازی خواندن نماز آن هم به شکل جماعت در شهر و جامعه رواج یابد و همزمان با آن بر اساس طرح تحقیقاتی و مکان یابی علمی مسجد ساخته شود. در واقع معاونت فرهنگی شهرداری مشهد باید تقاضاسازی نماید، بد نیست شهرداری مشهد گزارشی از عملکرد خود در این زمینه به رسانه ها و مردم ارائه نماید که در خصوص ترویج فرهنگ نمازخوانی چه کرده و پس از شاخص زدن مجدد چه نتیجه ای گرفته است.

ششم، به نظر می رسد راه اندازی چنین طرحی توسط شهرداری مشهد بدون گذراندن فاز مطالعه تخصصی بوده است. قطعا با بودجه میلیاردی و سنگینی که شهرداری به این کار اختصاص داده است، می توانست فرهنگ نمازخوانی آن هم به شکل جماعت را ترویج دهد و البته به مساجد کنونی برای کیفی شدن کمک های خوبی انجام دهد. هرچند که در بخش اول وظیفه شهرداری طبق قانون در این بخش بیان شد. حال از مسئول این طرح در شهرداری مشهد میخواهیم طرح مطالعه تحقیقاتی این اقدام را در صورت صلاحدید منتشر نمایند.

هفتم، همان طور که میدانید امسال شهرداری مشهد با کمبود بودجه مواجه است و نتوانسته تاکنون طبق برنامه بودجه را محقق کند. در واقع 64 درصد عقب ماندگی نسبت به این امر زنگ خطر را به صدا در آورده است.(اینجا) حال در این شرایط که مدیران شهرداری از کمبود منابع مالی سخن می گویند چنین هزینه های سنگینی برای اقداماتی صرف می شود که در وظایف شهرداری مشهد نیست. در همین زمینه سرویها نایب رئیس شورای اسلامی شهر مشهد در مصاحبه مذکور گفته است: سال گذشته برای ساخت مساجد ۱۰ میلیارد تومان اعتبار و در بودجه ۹۴ حدود 12/5 میلیارد تومان به این امر اختصاص داده شده است.

 به هر حال امروز هم شورای شهر مشهد به شکل علنی تشکیل جلسه می دهد. یکی از دستورکارهای این جلسه که بررسی آن در وقت محدود شورا محتمل است، در همین خصوص می باشد. شهرداری لایحه ای ارائه داده است که پس از بررسی در کمیسیون ها به صحن علنی می آید. طبق این لایحه شهرداری در نظر دارد نسبت  به واگذاری 14 قطعه زمین متعلق به خود به هیات امناهای مورد تایید کمیته ساخت وساز مسجد اقدام نماید.

در پایان باید نوشت که ضعف های فعالیت های فرهنگی شهرداری مشهد با بودجه های عظیم  با مسجد سازی پوشیده نخواهد شد و بی تردید شهرداری اگر عزم جدی داشت می توانست به فرهنگ نماز کمک تاثیرگذار کند و در جهت ترویج آن بین جوانان و شناساندن آن به نسل جوان اقدامات مناسب و تاثیرگزاری را انجام دهد. لذا باتوجه به توضیحات فوق می توان گفت که شهرداری مشهد در خصوص ساخت مساجد و ورود به این عرصه دچار اشتباه استراتژیک شده است.

محمد جواد موسوی زاده

 منابع:

1: http://www.shia-news.com/fa/news/28781/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DB%B1%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1

2: http://www.teribon.ir/archives/275553/%D9%87%D8%B1-%DB%B3%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%B1-%DB%B4%DB%B9%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF.html

3:

http://www.shabestan.ir/detail/News/127283

 * :  http://isna.ir/fa/news/93021610545/%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-260-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF

# : https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0CB4QFjAAahUKEwjPg_eBysLHAhVK_3IKHd-8D6E&url=http%3A%2F%2Fregion10.tehran.ir%2FPortals%2F0%2Fmashahir%2F11%2520%25D8%25B6%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2585%25D9%2587%2520%25D8%25AF%25D9%2588.pdf&ei=NIHbVc-ZCMr-ywPf-b6ICg&usg=AFQjCNHFsdciekZ7qA5yF48Gzx3np_v19A&sig2=IF2fwhExcH8jrJhJ06rPiw

# #  :   http://www.shabestan.ir/detail/News/127283

طراحی سایت در مشهد

6 نظرات

  1. شایدیک شهروند به زعم برخی مغرض

    واگذاری زمین برای ساخت مسجد وزائر سرای ارزان قیمت به دیگر استانها وسایر موضوعات مشابه خوب است ولی وقتی خوب است که اولویت های ضروری تری نباشد مثل همان فعال ساختن مساجد کم رونق -ترمیم وبهبود مساجد قدیمی – تربیت نمازخوان وفرهنگ نماز اول وقت و… چاره ای نیست که ارجاع دهیم به یکی از نشانه های اخر الزمان که همانا ساخت مساجد شکیل و با به به و چه چه است که امروز مسئولین ما به دنبال آن هستند حال اگر شکیل وبا تزیینات نسازند ولی رزومه اشان را خوب شکیل وزیبا می کند مثلا اقای قرائتی را بیاورند شهرداری سخنرانی کند -بعدهم زمین های خوب شهر رابدهند به استانهای دیگر خوب یک محدوده ای در امتداد بلوار طبرسی دوم که هم مترو میرود هم بی ار تی بصورت مجموعه سازی وشهرک زائر اختصاص میدادید که بهتر بود

  2. یادداشت خوب و جسورانه‌ای بود.
    آفرین بر شما که موضوعات را چنین دقیق باز می‌کنید و راهکار ارائه می‌دهید.
    اینوستیگیتیو ژورنالیسم که می‌گویند، یعنی همین!

  3. متاسفانه بعد از دوسال باید گفت اگر این عملکرد برابر با رویکرد فرهنگی شوراست، اصلا شورای فرهنگی نخواستیم!
    به وضعیت معماری و عمرانی شهر برسید.تنها اقدامات سیاسی ای انجام می شود که منجر به دو دستگی و اختلاف بیشتر مردم خواهد شد.آن هم در این سال که رهبری هم دلی و همزبانی نامیده اند.
    اعضای شورا دچار بی تفاوتی محض و عافیت اندیشانه شده اند و هیچ کس کوچکترین سوالی از عملکرد معاون فرهنگی و مواخذه شهردار نمی کند
    این هم از نظارت شورا!

  4. جانا سخن از زبان ما میگویی
    شهردار شده مسجد ساز ، مسجد ساز شده بساز و بفروش !
    پس کی قراره به فکر گسترش امار فضای سبز مشهد باشه ؟ کی میخواد بسته های مشارکتی شهر ور تعیین کنه و تو نمایشگاههای سرمایه گذاری براش جذب سرمایه کنه ؟ کی میخواد با خط کشی خیابونا و بزرگراها به ارتقا فرهنگ رانندگی مردم کمک کنه ؟ همین مورد به تنهایی کلی تو سبک رانندگی مردم تاثیرگذاره اما هیچ توجهی بهش نمیشه . کی میخواد پارکینگ بسازه وقتی سرتاسر احمداباد و تقی اباد رو پارک ممنوع کردن ؟! و 1000 تا کار ریز و درشت دیگه … اینا وظیفه ی شهردار نیست ؟

  5. امروز روزتولد امام رضا بود و صبح ساعت شش که میخواستم برم محل کارم میدون شهدا دقیقا کیپ تا کیپ ترافیک بود البته شب گذشته هم که ساعت 12 بر میگشتم هم داستان به همین صورت بود وایضا مشابه این مناسبت وبرنامه رو تو ایام دیگه ای هم شاهدیم که بخاطربستن مسیر به سمت حرم کل کوچه خیابونهای اطراف پر ماشین میشه وترافیک ..میشه اقای شهردار یه فکری به حال این مساله , معظل یا موضوعی بکنن که باعث دور شدن مردم از زیارت و عطای زیارت رو به لقاش بخشیدن نشن واقعا خجالت داره با اینهمه دبدبه و امکانات نمیتونن مشکل ترافیک یه شهر دو سه میلیونی رو حل کنن بابا یهخورده بشینین فکر کنین راه چاره اساسی ببینید
    ببینیدشهرداری ها وسازمانهای بقیه برای حج وسایر کلانشهرها با چندین برابر حجم خودرو چی کار میکنن الگو بگیرید

  6. مساجدی رو هم که داریم دریابیم مردم با همین مساجد قبلی انس و الفت دارند چون همه اش مردمی بوده سازنده وبانی ساخت دارد خیر داردجایگاه اجتماعی دارد هیات دارند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *